800 - letnia kolegiata pod wezwaniem świętego Marcina, podziemna trasa turystyczna, Brama Warszawska oraz rynek to niektóre atrakcje liczącego ponad 700 lat Opatowa, jednego z najstarszych miast regionu świętokrzyskiego.
Przebogatą historią poszczycić się może leżący na Wyżynie Sandomierskiej przy trasie łączącej Ostrowiec Św. ze Rzeszowem, Opatów. Tu gościli królowie, odbywały się sejmiki szlachty województwa sandomierskiego, rozgrywały się ważne bitwy w powstaniu listopadowym oraz okresie II wojny światowej. Tu m.in. w czasie okupacji hitlerowskiej działał słynny oddział partyzancki "Jędrusiów".
Pierwsze wzmianki pochodzą z 1189 roku informując, że Opatów stanowi własność klasztorną, zapewne benedyktynów. Prawa miejskie i lokację uzyskał blisko sto lat później, w 1282 roku, a powtórną na początku XIV wieku.
Naszą wędrówkę po mieście rozpoczniemy od obejrzenia renesansowej Bramy Warszawskiej z zachowanymi resztkami murów obronnych z XVI wieku, będące zarazem charakterystycznymi, łatwo rozpoznawalnymi obiektami w mieście.
Do najważniejszych zabytków należy niewątpliwie obchodząca w bieżącym roku swoje 800. lecie kolegiata pod wezwaniem świętego Marcina. To zarazem jeden z najważniejszych zabytków kultury romańskiej w Polsce. Wykonana z piaskowca ciosowego na planie krzyża łacińskiego mieści wiele zabytków.
Zwiedzając jej wnętrze należy zwrócić uwagę na barokową polichromię datowaną na pierwszą połowę XVIII - wieku. Na ścianach prezbiterium, po prawej stronie, zobaczyć możemy scenę bitwy na Psim Polu. Po lewej zaś - bitwę pod Grunwaldem, a w północnej części transeptu - bitwę pod Wiedniem.
Najcenniejszym obiektem w świątyni jest nagrobek Krzysztofa Szydłowieckiego, kanclerza wielkiego koronnego i wojewody krakowskiego, wykonany w warsztacie B. De Gianotisa i J. Ciniego. Kanclerz został przedstawiony jako rycerz w renesansowej zbroi, a jego portret wykonany został na podstawie pośmiertnej maski zmarłego. Niespotykanym w sztuce polskiej elementem jest umieszczona poniżej postaci kanclerza płasko rzeźbiona i grawerowana płyta, nazywana "Lamentem opatowskim". Przedstawia ona 41 postaci rozpaczających na wieść o śmierci Krzysztofa Szydłowieckiego (ok. 1533-41 r.). Obok znajduje się renesansowy nagrobek córki kanclerza Anny, wykonany z węgierskiego marmuru.
Mury kolegiaty były niemymi świadkami wielu ważnych wydarzeń. To właśnie w niej król Kazimierz Wielki przyjął przedstawicieli papieża, krótko po grunwaldzkiej wiktorii spotkał się ze swoją żoną król Władysław Jagiełło, przed głównym ołtarzem klęczał zwycięzca spod Wiednia Jan III Sobieski.
Warto także nadmienić, że przez okres 800. lat nieprzerwanie działała przy niej Kapituła Kolegiacka.
Innymi zabytkami miasta godnymi obejrzenia są zespół klasztoru Bernardynów z końca XV wieku i późnobarokowy kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.
Osobną, udostępnioną do zwiedzania 26. lat temu atrakcją turystyczną jest podziemna trasa turystyczna o długości około 400 metrów. Jej wejście znajduje się przy opatowskim rynku, a poprowadzona została na bazie XV i XVI - wiecznych piwnic kupieckich. Czynna jest w godzinach od 9 do 18 (wejścia na trasę o pełnych godzinach).
Wszelkich szczegółowych informacji o mieście i jego atrakcjach zasięgnąć można w Biurze Obsługi Ruchu Turystycznego PTTK przy Placu Obrońców Pokoju (rynku), telefon 015 8682778.

 Zbigniew Piotr Kotarba